Chương 6
Hai tuần sau khi hồ sơ được gửi đi, cơ quan điều tra chính thức triệu tập Nguyễn Quốc Đạt để lấy lời khai.
Đạt, dù run rẩy, vẫn giữ đúng lời hứa, khai báo đầy đủ về việc bị chỉ đạo chỉnh sửa số liệu, về khoản tiền nhận được, và về cuộc gọi với người trung gian tên “anh Ba”.
Cùng ngày, cảnh sát kinh tế tiến hành khám xét văn phòng công ty trung gian ở Hải Phòng, thu giữ nhiều tài liệu kế toán quan trọng.
Tin tức về cuộc điều tra, dù chưa công khai chi tiết, đã bắt đầu lan ra trong giới đầu tư bất động sản. Một vài đối tác của Tập đoàn Hoàng Kim bắt đầu rút lui khỏi các dự án hợp tác, thận trọng chờ xem kết quả điều tra.
Nguyễn Quốc Vinh, theo nguồn tin từ luật sư Lâm, đã thuê một đội ngũ luật sư riêng để chuẩn bị đối phó, đồng thời tìm cách chuyển một phần tài sản ra nước ngoài.
“Chúng ta cần đề nghị cơ quan điều tra áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản khẩn cấp,” luật sư Lâm nói trong cuộc họp, “nếu không, dù có kết luận điều tra, việc thu hồi tài sản bị chiếm đoạt sẽ vô cùng khó khăn.”
Trong lúc căng thẳng leo thang, tôi nhận được một cuộc gọi bất ngờ từ Trần Mỹ Linh, người trưởng ban quản trị từng kick tôi khỏi nhóm chat cư dân.
“Chị Vân,” giọng chị Linh run rẩy qua điện thoại, “tôi vừa nghe tin đồn về cuộc điều tra liên quan đến tòa nhà. Có thật là nền móng của Thịnh Phát có vấn đề không?”
Tôi im lặng một lúc, cân nhắc câu trả lời.
“Báo cáo gốc mà chuyên gia của tôi tìm ra,” tôi nói, giọng bình tĩnh, “cho thấy nền móng thật sự không có vấn đề kỹ thuật nghiêm trọng. Vấn đề nằm ở việc một số vật tư trong thi công bị thay thế bằng loại kém chất lượng hơn so với hợp đồng, để rút ruột chênh lệch.”
Đầu dây bên kia im lặng rất lâu.
“Vậy các hộ gia đình chúng tôi,” chị Linh nói, giọng nghẹn lại, “có nguy hiểm không?”
“Đó là điều tôi và kỹ sư của mình đang đánh giá lại toàn bộ kết cấu,” tôi nói, “tôi sẽ tổ chức một buổi họp cư dân chính thức, công khai toàn bộ thông tin, không giấu diếm điều gì.”
“Kể cả với tôi?” chị Linh hỏi, giọng có gì đó ngập ngừng, “sau những gì tôi đã làm với chị?”
Tôi nhìn ra cửa sổ, nhớ lại cái ngày bị kick khỏi nhóm chat, nhớ lại cảm giác bị coi là không đủ tư cách.
“Tôi mua tòa nhà này không phải để trả thù ai,” tôi nói, “kể cả với chị.”
Trần Mỹ Linh đến văn phòng tôi vào một buổi chiều, không báo trước, tay ôm một tập hồ sơ cũ.
“Tôi mang theo biên bản họp ban quản trị từ ba năm trước,” chị nói, đặt tập hồ sơ lên bàn, “khi chủ đầu tư cũ, Kim Phát, đến gặp riêng ban quản trị để thuyết phục chúng tôi đồng ý cho họ thay đổi một số hạng mục vật tư trong hợp đồng bảo trì.”
Tôi lật qua tập hồ sơ, thấy tên một người đại diện Kim Phát ký vào biên bản.
“Người này,” chị Linh chỉ vào cái tên, “chính là người sau đó mời tôi và vài thành viên ban quản trị đi ăn tối, tặng quà giá trị lớn, và gợi ý rằng nếu ban quản trị ‘hợp tác thuận lợi’, sẽ có thêm ngân sách hỗ trợ cải tạo sảnh chung.”
Tôi nhìn chị, hiểu ra vì sao chị từng phản ứng gay gắt với đề nghị thuê đơn vị tư vấn độc lập của tôi.
“Chị nhận quà từ họ?”
Chị Linh cúi đầu, gương mặt đỏ bừng vì xấu hổ.
“Tôi không biết đó là hối lộ,” chị nói, giọng run, “tôi chỉ nghĩ đó là cách doanh nghiệp cảm ơn ban quản trị vì đã tạo điều kiện. Tôi không ngờ, việc tôi đồng ý cho họ thay đổi vật tư, lại liên quan đến chuyện nghiêm trọng thế này.”
Tôi ngồi im một lúc, cân nhắc.
Trần Mỹ Linh không phải người chủ mưu. Chị chỉ là một mắt xích nhỏ, bị lợi dụng lòng tin và sự thiếu hiểu biết, giống như chị Hoa, giống như Đạt.
“Chị Linh,” tôi nói, “tôi cần chị làm chứng về buổi gặp mặt đó, và giao nộp toàn bộ biên bản, hóa đơn quà tặng nếu còn giữ, cho cơ quan điều tra.”
“Tôi sẽ bị truy cứu trách nhiệm không?” chị hỏi, giọng lo lắng.
“Tôi không phải người quyết định điều đó,” tôi nói thẳng, “nhưng hợp tác sớm và trung thực luôn tốt hơn im lặng chờ bị phát hiện.”
Chị Linh gật đầu, tay vẫn run.
“Chị Vân,” chị nói trước khi ra về, “tôi xin lỗi vì đã kick chị khỏi nhóm chat năm đó. Lúc đó tôi nghĩ mình đang bảo vệ trật tự chung. Nhưng bây giờ tôi hiểu, tôi chỉ đang bảo vệ chính sự sai lầm của mình.”
Tôi nhìn chị, không nói lời tha thứ ngay, cũng không nói lời trách móc.
“Cảm ơn chị đã quay lại nói sự thật,” tôi chỉ nói vậy.
Đó là tất cả những gì tôi có thể cho chị lúc này.
Buổi họp cư dân chính thức diễn ra tại hội trường tầng trệt của Tòa Thịnh Phát, nơi từng là nơi tôi bị bàn tán sau lưng trong nhóm chat, giờ chật kín người đến nghe tôi trình bày.
Tôi đứng trước bốn mươi hai hộ gia đình, cùng Khải và chị Hạnh đứng bên cạnh.
“Tôi biết nhiều người trong số các anh chị từng nghi ngờ tôi khi tôi mua lại tòa nhà này,” tôi bắt đầu, giọng bình tĩnh, “hôm nay, tôi ở đây để nói sự thật, dù sự thật đó không dễ nghe.”
Tôi trình bày toàn bộ phát hiện: báo cáo địa kỹ thuật gốc cho thấy nền móng đạt chuẩn, nhưng một số vật tư thi công đã bị thay thế bằng loại kém chất lượng hơn để trục lợi chênh lệch giá.
Tiếng xì xào nổi lên khắp hội trường.
“Vậy tòa nhà chúng tôi có an toàn không?” một người đàn ông đứng lên hỏi, giọng lo lắng.
Khải bước lên, trình bày phần đánh giá kỹ thuật độc lập mà anh và một nhóm kỹ sư khác vừa hoàn thành trong hai tuần qua.
“Chúng tôi đã kiểm tra lại toàn bộ kết cấu chịu lực chính,” anh nói, chỉ vào bản vẽ trình chiếu, “nền móng và khung chịu lực chính vẫn trong ngưỡng an toàn, nhưng một số hạng mục như hệ thống chống thấm, vật liệu cách âm, và một phần hệ thống điện cần được thay thế khẩn cấp trong vòng sáu tháng tới để đảm bảo an toàn lâu dài.”
Tôi tiếp lời.
“Toàn bộ chi phí sửa chữa khẩn cấp này, công ty tôi sẽ chịu trách nhiệm chi trả trước, không thu thêm từ cư dân. Chúng tôi sẽ tìm cách thu hồi số tiền đó từ những cá nhân, tổ chức chịu trách nhiệm cho việc rút ruột công trình, thông qua vụ kiện đang được cơ quan điều tra thụ lý.”
Cả hội trường im lặng một lúc, rồi tiếng vỗ tay rải rác vang lên, dần dần lan rộng khắp phòng.
Một người phụ nữ lớn tuổi đứng lên, giọng run run.
“Chị Vân, năm ngoái khi chị góp ý về việc thuê tư vấn độc lập, chúng tôi đã không nghe. Chúng tôi xin lỗi.”
Tôi nhìn quanh hội trường, nhìn những gương mặt từng lạnh lùng với tôi trong nhóm chat, giờ đây đầy vẻ áy náy và biết ơn.
“Tôi không cần lời xin lỗi,” tôi nói, “tôi chỉ cần các anh chị tin tưởng, để chúng ta cùng nhau đi hết chặng đường phía trước, cho đến khi công lý được thực thi.”
Sau buổi họp, Trần Mỹ Linh đến gặp tôi, tay cầm một tách trà nóng.
“Cảm ơn chị,” chị nói, “vì đã không công khai vai trò của tôi trước toàn thể cư dân.”
“Tôi không giấu chị khỏi trách nhiệm,” tôi nói, “tôi chỉ để chị có cơ hội tự mình sửa sai trước, thay vì bị phán xét công khai ngay lập tức.”
Chị Linh gật đầu, mắt ngấn nước.
“Tôi sẽ làm chứng đầy đủ với cơ quan điều tra,” chị nói, “tôi nợ tòa nhà này, và nợ chị, một lời xin lỗi bằng hành động, không chỉ bằng lời nói.”
Ba tháng sau ngày hồ sơ được gửi đi, cơ quan điều tra hoàn tất kết luận sơ bộ, chuyển hồ sơ sang Viện Kiểm sát đề nghị truy tố Nguyễn Quốc Vinh cùng một số cá nhân liên quan về tội vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng, và tội tham ô tài sản.
Buổi điều trần đầu tiên diễn ra tại một phòng xử kín, chỉ có các bên liên quan trực tiếp tham dự.
Tôi ngồi cùng Khải, chị Hạnh, và luật sư Lâm ở hàng ghế đại diện nguyên đơn dân sự.
Nguyễn Quốc Vinh xuất hiện, không còn nụ cười điềm tĩnh như trong nhà hàng hôm nào, gương mặt ông ta căng thẳng, hốc hác hơn nhiều.
Đạt được mời lên trình bày lời khai trước, giọng anh run nhưng rành mạch, kể lại toàn bộ quá trình bị chỉ đạo chỉnh sửa báo cáo, khoản tiền nhận được, và những lời đe dọa nếu anh không tuân thủ.
Luật sư của Nguyễn Quốc Vinh cố gắng chất vấn, gợi ý rằng Đạt có thể đang vu khống vì mâu thuẫn cá nhân với công ty cũ.
“Nếu tôi muốn vu khống,” Đạt đáp lại, giọng cứng cỏi hơn tôi từng nghĩ anh có thể có, “tôi đã không giữ lại bản ghi âm suốt tám tháng qua, chỉ để phòng thân. Tôi giữ nó, vì tôi biết một ngày nào đó, tôi sẽ cần nói ra sự thật.”
Chị Hạnh trình bày phần báo cáo kiểm toán độc lập, chỉ ra rõ ràng dòng tiền từ các công ty bình phong, dẫn về tài khoản đứng tên vợ Nguyễn Quốc Vinh.
Chị Hoa, dù run rẩy, cũng đứng lên xác nhận việc bị ép buộc đứng tên hộ cổ phần, và nộp lại toàn bộ chứng từ gốc mà chị giữ được.
Trần Mỹ Linh xác nhận về buổi gặp mặt và khoản quà tặng từ đại diện Kim Phát, cho thấy một phần của chiến thuật thao túng ban quản trị nhằm hợp thức hóa việc thay đổi vật tư.
Đến lượt tôi, tôi trình bày toàn bộ quá trình phát hiện chênh lệch giá vật tư từ ba năm trước tại Hoàng Kim, và lý do tôi bị sa thải ngay sau khi báo cáo lên Hội đồng quản trị.
“Ba năm trước,” tôi nói, giọng chắc chắn, “tôi không có đủ bằng chứng để đi đến cùng. Hôm nay, tôi có.”
Tôi nhìn thẳng vào Nguyễn Quốc Vinh, người đang ngồi im lặng ở hàng ghế bị đơn.
“Và tôi sẽ không dừng lại, cho đến khi sự thật được công nhận đầy đủ trước pháp luật.”
Ông ta không nhìn tôi. Ánh mắt ông ta nhìn xuống bàn, lần đầu tiên kể từ khi tôi biết ông ta, không còn vẻ tự tin điềm tĩnh nào nữa.
