Chương 7 (Hoàn)
Sau buổi điều trần sơ bộ, Viện Kiểm sát yêu cầu bổ sung thêm một buổi lấy lời khai đối chất trực tiếp giữa Đạt và người trung gian tên “anh Ba”, người đã bị bắt giữ sau cuộc khám xét ở Hải Phòng.
Anh Ba, tên thật là Trịnh Văn Hải, ban đầu chối bỏ mọi liên hệ với Nguyễn Quốc Vinh, khẳng định mình chỉ là một nhà thầu độc lập.
Nhưng khi đối chất trực tiếp với Đạt, và bị cho nghe lại chính đoạn ghi âm giọng nói của mình, Hải bắt đầu lung lay.
“Tôi chỉ làm theo chỉ đạo,” Hải nói, giọng bắt đầu run, “tôi không phải người quyết định. Ông Vinh mới là người ra lệnh mọi thứ, từ việc lập công ty bình phong, đến việc chỉ đạo tôi liên hệ với các kỹ sư giám sát để chỉnh sửa số liệu.”
Lời khai của Hải, kết hợp với lời khai của Đạt, chị Hoa, và báo cáo kiểm toán của chị Hạnh, tạo thành một chuỗi bằng chứng khép kín, không còn kẽ hở để Nguyễn Quốc Vinh có thể phủ nhận vai trò chỉ đạo của mình.
Luật sư Lâm, sau khi xem toàn bộ biên bản đối chất, gọi cho tôi với giọng nhẹ nhõm hiếm thấy.
“Chị Vân,” anh nói, “tôi nghĩ chúng ta đã có đủ căn cứ để Viện Kiểm sát chính thức truy tố. Đây là một vụ án có bằng chứng vững chắc nhất tôi từng tham gia trong nhiều năm làm nghề.”
Tôi cúp máy, ngồi lặng một lúc, cảm giác nhẹ nhõm xen lẫn một nỗi mệt mỏi tích tụ suốt nhiều tháng qua.
Tối đó, tôi gọi cho Khải, báo tin.
Anh im lặng một lúc ở đầu dây, rồi nói, giọng nghẹn lại vì xúc động.
“Đạt sẽ ổn chứ? Sau tất cả những gì anh ấy đã trải qua?”
“Luật sư Lâm nói,” tôi trả lời, “vì Đạt hợp tác đầy đủ và chủ động cung cấp bằng chứng, anh ấy có khả năng được xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, có thể chỉ bị xử lý hành chính hoặc án treo, thay vì truy cứu hình sự nghiêm khắc như những người chủ mưu.”
“Vậy là tốt rồi,” Khải thở phào, “anh ấy xứng đáng có một cơ hội thứ hai.”
Tôi mỉm cười, nhìn ra cửa sổ đêm.
“Anh cũng vậy,” tôi nói khẽ, “tất cả những gì anh đã mất, tám tháng thất nghiệp, những lần bị đe dọa kiện tụng, rồi cũng sẽ có ngày được đền đáp xứng đáng.”
“Tôi không làm điều này vì đền đáp,” anh nói, “nhưng nếu chị hỏi tôi có hối hận không, câu trả lời vẫn luôn là không, đặc biệt là khi nó dẫn tôi đến việc gặp chị.”
Tôi im lặng, tim đập nhanh, nhưng lần này không phải vì sợ hãi.
Phiên tòa xét xử chính thức diễn ra sáu tháng sau ngày tôi ký hợp đồng mua Tòa Thịnh Phát, thu hút sự chú ý của báo chí và giới đầu tư bất động sản trong toàn thành phố.
Nguyễn Quốc Vinh bị truy tố với hai tội danh: vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng, và tham ô tài sản thông qua hình thức lập công ty bình phong để chiếm đoạt chênh lệch giá vật tư.
Vợ ông ta, người đứng tên tài khoản nhận tiền, cũng bị truy tố với vai trò đồng phạm giúp sức, che giấu tài sản do phạm tội mà có.
Tại tòa, đại diện Viện Kiểm sát trình bày toàn bộ chuỗi bằng chứng: báo cáo địa kỹ thuật gốc do Khải cung cấp, lời khai của Đạt và Trịnh Văn Hải, chứng từ do chị Hoa cung cấp, báo cáo kiểm toán độc lập của chị Hạnh, và lời khai của Trần Mỹ Linh về hành vi thao túng ban quản trị.
Luật sư bào chữa cho Nguyễn Quốc Vinh cố gắng lập luận rằng thân chủ của mình không trực tiếp ký bất kỳ văn bản chỉ đạo nào, toàn bộ chỉ là suy diễn từ lời khai của những người có thể có động cơ cá nhân.
Nhưng khi đoạn ghi âm được phát lại trước tòa, câu nói “anh Vinh nói chỉ cần giữ được đến khi dự án bàn giao xong” vang lên rõ ràng trong phòng xử án, sự im lặng bao trùm khắp khán phòng.
Đến lượt tôi trình bày với tư cách nguyên đơn dân sự, đại diện cho quyền lợi của bốn mươi hai hộ gia đình đang sinh sống tại Thịnh Phát.
“Tôi không đứng đây chỉ vì bản thân mình,” tôi nói trước tòa, giọng vang rõ, “tôi đứng đây vì những gia đình đã tin tưởng sống trong một tòa nhà, không hề biết nền móng an toàn của họ đã bị đánh đổi lấy lợi nhuận cá nhân của một vài người.”
“Ba năm trước, khi tôi cố gắng vạch trần cùng một mô hình gian lận này, tôi mất việc, mất cả sự nghiệp mà tôi từng xây dựng. Hôm nay, tôi đứng đây, không phải để trả thù, mà để đảm bảo mô hình đó không còn được lặp lại lần thứ ba.”
Cả phòng xử án im lặng, chỉ có tiếng gõ bàn phím của các phóng viên ghi lại từng lời.
Phiên tòa kéo dài ba ngày, với nhiều phiên chất vấn căng thẳng.
Vào cuối ngày thứ ba, chủ tọa phiên tòa tuyên bố sẽ nghị án và công bố bản án sau một tuần, do tính chất phức tạp của vụ việc liên quan đến nhiều bị cáo và khối lượng chứng cứ lớn.
Rời khỏi phòng xử án, tôi đứng cùng Khải, chị Hạnh, và luật sư Lâm trên bậc thềm tòa án, ánh nắng chiều nhạt trải dài trên sân.
“Dù kết quả thế nào,” tôi nói, “chúng ta đã làm tất cả những gì có thể.”
Khải nhìn tôi, nắm nhẹ lấy tay tôi, lần đầu tiên kể từ khi mọi chuyện bắt đầu.
“Chúng ta đã làm điều đúng,” anh nói, “và tôi tin công lý sẽ đến.”
Một tuần sau, tòa tuyên án.
Nguyễn Quốc Vinh bị tuyên phạt mười sáu năm tù về tội tham ô tài sản và vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng, đồng thời buộc phải bồi thường toàn bộ số tiền chênh lệch đã chiếm đoạt, ước tính hơn bốn mươi tỷ đồng, cùng chi phí khắc phục hậu quả công trình.
Vợ ông ta bị tuyên phạt bốn năm tù về tội che giấu tài sản do phạm tội mà có.
Trịnh Văn Hải, người trung gian, bị tuyên phạt tám năm tù.
Nguyễn Quốc Đạt, nhờ thái độ hợp tác và những bằng chứng chủ động cung cấp, được tòa xem xét tình tiết giảm nhẹ, tuyên án treo hai năm, kèm theo yêu cầu bồi hoàn một phần khoản tiền anh từng nhận.
Rời khỏi phòng xử án, Đạt tìm đến tôi và Khải, mắt đỏ hoe.
“Cảm ơn hai người,” anh nói, giọng nghẹn ngào, “vì đã cho tôi cơ hội sửa sai, thay vì chỉ đơn giản buộc tội tôi.”
Khải vỗ vai bạn cũ.
“Mày đã chọn đúng,” anh nói, “vào đúng lúc quan trọng nhất.”
Chị Hoa, người từng lo sợ bị truy cứu vì hành vi đứng tên hộ cổ phần, được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự nhờ thái độ hợp tác và việc chứng minh được bản thân bị ép buộc dưới áp lực đe dọa.
Chị tìm gặp tôi sau phiên tòa, tay run run nắm lấy tay tôi.
“Cảm ơn chị,” chị nói, “vì đã cho tôi một cơ hội để không phải sống trong sợ hãi thêm nữa.”
Trần Mỹ Linh, do hành vi nhận quà tặng không được xác định là hối lộ có tổ chức, mà chỉ là thiếu hiểu biết trong quản lý, không bị truy cứu hình sự, nhưng bị miễn nhiệm khỏi vai trò trưởng ban quản trị theo quyết định của cư dân trong cuộc họp tiếp theo.
Chị chấp nhận quyết định đó mà không phản đối.
“Tôi xứng đáng với điều này,” chị nói với tôi, “nhưng tôi hy vọng, một ngày nào đó, tôi có thể góp phần nhỏ để chuộc lại lỗi lầm của mình, dù không còn ở vị trí đó nữa.”
Tôi gật đầu.
“Tôi không hứa sẽ quên đi mọi chuyện,” tôi nói thẳng, “nhưng tôi tin chị có thể làm lại, theo cách khác.”
Đó không phải là sự tha thứ trọn vẹn. Nhưng đó là tất cả những gì tôi có thể trao cho chị, một cánh cửa hé mở, không phải khép kín hoàn toàn.
Sáu tháng sau phiên tòa, Tòa Thịnh Phát hoàn tất toàn bộ quá trình sửa chữa, thay thế những hạng mục vật tư kém chất lượng bằng tiêu chuẩn cao hơn cả hợp đồng ban đầu.
Số tiền bồi thường từ Nguyễn Quốc Vinh, sau khi được thi hành án, đã được dùng để hoàn trả chi phí sửa chữa mà công ty tôi từng ứng trước, phần còn lại được lập thành quỹ bảo trì dài hạn cho cư dân.
Buổi lễ hoàn công diễn ra tại chính hội trường nơi tôi từng đứng trình bày sự thật lần đầu tiên trước bốn mươi hai hộ gia đình.
Trần Mỹ Linh, giờ đây không còn là trưởng ban quản trị, đứng lặng lẽ ở hàng ghế cuối, nhưng vẫn đến tham dự, tay cầm một bó hoa nhỏ.
“Chị vẫn đến,” tôi nói khi gặp chị ở cửa hội trường.
“Đây vẫn là nhà của tôi,” chị nói, mỉm cười nhẹ, “dù tôi không còn quyền quyết định gì ở đây nữa. Nhưng tôi vẫn muốn chứng kiến ngày nó trở nên tốt đẹp hơn.”
Tôi gật đầu, nhận lấy bó hoa chị trao, một cử chỉ nhỏ, nhưng đủ để tôi cảm nhận sự chân thành trong đó.
Nguyễn Quốc Đạt, sau án treo, chuyển sang làm việc cho một công ty tư vấn giám sát độc lập nhỏ, nơi anh có thể áp dụng chuyên môn của mình mà không còn phải chịu áp lực từ những chỉ đạo sai trái. Thỉnh thoảng anh vẫn nhắn tin hỏi thăm Khải, và đôi khi ghé qua công trường Thịnh Phát, đứng nhìn tòa nhà từ xa, như một cách tự nhắc nhở bản thân về những gì mình đã trải qua.
Chị Hoa trở lại làm kế toán cho một doanh nghiệp nhỏ, nơi chị nói với tôi rằng lần đầu tiên sau nhiều năm, chị cảm thấy mình được làm việc mà không phải nhìn trước ngó sau.
Tối hôm đó, sau khi buổi lễ kết thúc, tôi và Khải đứng lại trên sân thượng tòa nhà, nhìn xuống thành phố lấp lánh ánh đèn.
“Từ ngày chị bị đuổi khỏi nhóm chat,” Khải nói, giọng nhẹ nhàng, “đến hôm nay, đúng một năm.”
“Một năm dài,” tôi nói, mỉm cười.
“Nhưng là một năm đáng giá,” anh quay sang nhìn tôi, ánh mắt chân thành, “vì nó cho tôi gặp được người tôi muốn đi cùng suốt quãng đường còn lại.”
Tôi nhìn anh, không còn ngần ngại như những lần trước.
“Tôi cũng vậy,” tôi nói khẽ.
Anh nắm lấy tay tôi, cả hai đứng lặng lẽ nhìn ánh đèn thành phố, không cần thêm lời nào nữa.
Vài tuần sau, tôi nhận được một tin nhắn từ Trần Mỹ Linh, kèm theo một tấm ảnh chụp nhóm chat cư dân mới của tòa nhà, nơi tên tôi được thêm vào đầu tiên, không phải bởi admin cũ, mà bởi chính những cư dân đề xuất.
“Chào mừng chị quay lại,” dòng tin nhắn ghi, “lần này, đúng nghĩa là một thành viên của tòa nhà, không chỉ là chủ sở hữu.”
Tôi nhìn dòng tin nhắn đó thật lâu, rồi mỉm cười, gõ vào ô trả lời một dòng ngắn gọn.
“Cảm ơn mọi người. Lần này, tôi ở lại.”
