Chương 6

Năm 1992, chính sách cổ phần hóa các hợp tác xã và xí nghiệp quốc doanh bắt đầu được triển khai rộng rãi. Hợp tác xã nông nghiệp Bình Thạnh, nơi cha tôi từng làm kế toán trưởng, cũng nằm trong diện chuyển đổi.

Ông Lê Đình Cường, khi đó đã là trưởng phòng nông nghiệp huyện, dùng ảnh hưởng của mình để chỉ đạo việc định giá tài sản hợp tác xã một cách mập mờ, cố tình định giá thấp nhiều tài sản như kho bãi, máy móc, đất đai, để sau đó gia đình ông ta có thể mua lại cổ phần với giá rẻ mạt, biến tài sản tập thể thành tài sản riêng.

Tôi nhận được tin này từ một người quen còn làm việc ở hợp tác xã, người vẫn âm thầm ủng hộ gia đình tôi suốt bao năm qua vì tin vào sự trong sạch của cha. Tôi nhận ra, đây chính là cơ hội, nhưng cũng là một canh bạc lớn.

Nếu tôi có thể mua được một phần cổ phần của hợp tác xã, tôi sẽ có tư cách pháp lý để yêu cầu kiểm tra lại toàn bộ sổ sách tài chính từ trước đến nay, bao gồm cả giai đoạn cha tôi còn làm kế toán trưởng, từ đó có cơ sở chính thức để yêu cầu minh oan cho cha.

Tôi bàn với Bảo Khôi và cả gia đình về kế hoạch này. Đây sẽ là một khoản đầu tư lớn, dồn gần hết vốn liếng tích lũy được sau nhiều năm kinh doanh xưởng dệt may, mang tính rủi ro cao vì phải đối đầu trực tiếp với ông Cường trên chính địa bàn quyền lực của ông ta.

“Con có chắc không, Mộc Lan?” Mẹ lo lắng hỏi. “Nếu thất bại, bao nhiêu công sức gây dựng bấy lâu có thể mất trắng.”

“Mẹ, con đã chờ đợi thời cơ này suốt tám năm rồi,” tôi nói, giọng kiên định. “Con không thể để cơ hội này trôi qua. Hơn nữa, con không chỉ hành động vì sự bốc đồng, con đã có bằng chứng của ông Ba Lễ, ghi chép của cha, và sắp tới sẽ có thêm lời khai của ông Phạm Hữu Lộc nếu tìm được ông ấy.”

Cha, ngồi im lặng nãy giờ, bỗng lên tiếng. “Con làm đi, Mộc Lan. Ba đã chờ ngày này lâu lắm rồi. Dù kết quả thế nào, ba tự hào vì con đã dám đứng lên đấu tranh, không như ba ngày xưa chỉ biết cúi đầu chịu đựng.”

Được sự đồng thuận của gia đình, tôi bắt đầu âm thầm thu gom cổ phần từ các xã viên hợp tác xã, những người vốn không mấy mặn mà với số cổ phần nhỏ lẻ được chia và sẵn sàng bán lại với giá hợp lý để lấy tiền mặt trang trải cuộc sống.

Tôi thực hiện việc này một cách kín đáo, thông qua một vài người trung gian đáng tin cậy, tránh để lộ danh tính thật của người đứng sau, nhằm không đánh động sớm phía ông Cường, người chắc chắn sẽ tìm cách ngăn cản nếu biết tôi là người đứng sau việc thu gom cổ phần này.

Song song đó, Bảo Khôi cũng dồn công sức tìm kiếm ông Phạm Hữu Lộc. Sau nhiều tháng dò hỏi, cuối cùng anh xác định được ông Lộc đã về hưu, hiện đang sống ở một thị trấn nhỏ thuộc tỉnh Quảng Nam, cách Đà Nẵng không xa.

“Chúng ta cần đến gặp ông ấy sớm,” Bảo Khôi nói, ánh mắt đầy hy vọng. “Nếu ông ấy chịu xác nhận về cuộc gặp bí mật với ông Cường năm xưa, ghép cùng lời khai của ông Ba Lễ và ghi chép của cha em, chúng ta sẽ có đủ bằng chứng để yêu cầu cơ quan chức năng vào cuộc điều tra lại toàn bộ vụ việc.”

Việc thu gom cổ phần của tôi diễn ra thuận lợi hơn dự kiến trong ba tháng đầu, tôi đã nắm trong tay gần mười lăm phần trăm cổ phần của hợp tác xã đang trong quá trình chuyển đổi, đủ để có tiếng nói nhất định trong đại hội cổ đông sắp tới.

Nhưng đến tháng thứ tư, mọi việc bắt đầu trở nên khó khăn. Ông Cường, không rõ bằng cách nào, đã đánh hơi được có người đang âm thầm thu gom cổ phần với số lượng lớn, và bắt đầu cho người đi ngăn cản, thậm chí đe dọa những xã viên có ý định bán cổ phần.

Một buổi tối, người trung gian thu gom cổ phần cho tôi hớt hải đến báo tin, có người tự xưng là tay chân của phòng nông nghiệp huyện đã đến từng nhà, cảnh cáo các xã viên không được bán cổ phần cho người lạ, nếu không sẽ gặp khó khăn trong việc vay vốn nông nghiệp, phân bổ đất canh tác trong tương lai.

Tôi hiểu, đây là lúc ông Cường đang lợi dụng quyền lực của mình trong ngành nông nghiệp để gây sức ép, một hình thức lạm quyền trắng trợn. Tôi lập tức bàn với Bảo Khôi tìm cách đối phó.

“Chúng ta không thể để việc thu gom cổ phần bị chặn đứng giữa chừng,” tôi nói, trong lòng vừa lo lắng vừa quyết tâm. “Nhưng cũng không thể đối đầu trực diện với ông Cường lúc này khi bằng chứng chưa hoàn toàn đầy đủ.”

Bảo Khôi suy nghĩ một lúc rồi đề xuất. “Anh nghĩ chúng ta nên đa dạng hóa cách tiếp cận, không chỉ thu gom trực tiếp từ xã viên, mà còn có thể đàm phán mua lại phần vốn góp từ một số cán bộ hợp tác xã cấp trung, những người không hoàn toàn trung thành với ông Cường, và cũng đang bất mãn vì bị gạt ra ngoài trong các quyết định quan trọng.”

Kế hoạch này tỏ ra hiệu quả. Thông qua một số mối quan hệ, tôi tiếp cận được ông Sáu Tòng, phó chủ nhiệm hợp tác xã, người từng nhiều lần bất đồng ý kiến với ông Cường về cách định giá tài sản trong quá trình cổ phần hóa nhưng không đủ sức chống lại một mình.

Ông Sáu Tòng, sau khi nghe tôi trình bày và nhìn thấy những bằng chứng ban đầu về sự bất minh trong sổ sách mà tôi đã thu thập được, quyết định đứng về phía tôi, không chỉ đồng ý bán lại phần vốn góp của mình, mà còn bí mật cung cấp thêm cho tôi bản sao một số tài liệu định giá tài sản gần đây, cho thấy rõ sự chênh lệch bất thường giữa giá trị thực và giá trị được kê khai.

“Cô Mộc Lan,” ông Sáu Tòng nói, giọng đầy tâm huyết, “tôi theo hợp tác xã này từ ngày thành lập, tôi không thể nhìn công sức của bao nhiêu xã viên bị một nhóm người biến thành tài sản riêng của họ. Cô làm gì, tôi ủng hộ, miễn là vì lẽ phải.”

Với sự hỗ trợ của ông Sáu Tòng, tổng số cổ phần tôi nắm giữ tăng lên hai mươi lăm phần trăm, một con số đủ lớn để tôi có quyền yêu cầu triệu tập đại hội cổ đông bất thường theo quy định, nhằm xem xét lại việc định giá tài sản trước khi hoàn tất quá trình cổ phần hóa.

Nhưng tôi biết, khi con số hai mươi lăm phần trăm này chính thức được công bố, ông Cường sẽ biết rõ ai là người đứng sau, và cuộc chiến giữa chúng tôi sẽ không còn diễn ra trong bóng tối nữa.

Đúng như dự đoán, khi tôi chính thức gửi đơn yêu cầu triệu tập đại hội cổ đông bất thường với tư cách cổ đông nắm giữ hai mươi lăm phần trăm cổ phần, danh tính thật của tôi, Trần Mộc Lan, con gái ông Trần Văn Đạt, người từng bị kết tội tham ô tám năm trước, nhanh chóng đến tai ông Lê Đình Cường.

Ông Cường không giấu được sự tức giận. Ngay hôm sau, ông ta cho người mời tôi đến văn phòng huyện, với thái độ vừa dò xét vừa đe dọa ngầm.

“Cô Mộc Lan, tôi không ngờ cô lại chính là người đứng sau vụ thu gom cổ phần này,” ông Cường nói, giọng lạnh nhạt nhưng ánh mắt đầy toan tính. “Cô làm ăn giỏi, tôi có nghe tiếng. Nhưng cô nên biết, chuyện của gia đình cô tám năm trước đã có kết luận rõ ràng của cơ quan chức năng, cô đừng vì tư thù cá nhân mà gây rối loạn quá trình cổ phần hóa, ảnh hưởng đến lợi ích của bà con xã viên.”

Tôi nhìn thẳng vào mắt ông Cường, giọng bình tĩnh nhưng không kém phần sắc bén. “Ông Cường, tôi thu gom cổ phần hoàn toàn hợp pháp, đúng theo quy định của nhà nước về cổ phần hóa. Việc tôi yêu cầu triệu tập đại hội cổ đông cũng là quyền lợi chính đáng của một cổ đông, nhằm đảm bảo việc định giá tài sản được minh bạch, công bằng cho tất cả xã viên, chứ không phải chỉ có lợi cho một nhóm người.”

“Còn về chuyện tám năm trước,” tôi tiếp tục, giọng chậm rãi nhưng đanh thép, “tôi tin rằng sự thật sẽ có ngày được phơi bày, dù có mất bao lâu đi nữa.”

Ông Cường biến sắc mặt trong giây lát, nhưng nhanh chóng lấy lại vẻ điềm tĩnh giả tạo. “Cô cứ làm những gì cô cho là đúng. Nhưng tôi khuyên cô, đừng đùa với lửa, có những thứ một cô gái trẻ như cô không nên dây vào.”

Tôi đứng dậy, không để câu nói đe dọa đó làm mình nao núng. “Cảm ơn lời khuyên của ông. Nhưng tôi nghĩ, ông mới là người nên cẩn thận với những gì ông đã làm trong quá khứ.”

Rời khỏi văn phòng huyện, tôi cảm nhận rõ áp lực đang đè nặng, nhưng đồng thời cũng có một cảm giác nhẹ nhõm lạ kỳ. Sau tám năm giấu mình, cuối cùng tôi cũng đã công khai đối đầu trực diện với kẻ đã hủy hoại cuộc đời cha tôi.

Về đến nhà, tôi kể lại toàn bộ cuộc gặp cho Bảo Khôi và cha mẹ nghe. Cha nắm chặt tay tôi, ánh mắt vừa lo lắng vừa tự hào. “Con đã làm được điều ba không dám làm tám năm trước, đối mặt trực tiếp với hắn. Nhưng con phải cẩn thận gấp bội từ giờ trở đi, hắn sẽ không ngồi yên đâu.”

Đúng như lời cha nói, chỉ vài ngày sau, tôi nhận được tin từ Bảo Khôi, giọng anh đầy lo lắng qua điện thoại. “Mộc Lan, có chuyện không hay rồi. Xưởng dệt may của em vừa nhận được lệnh kiểm tra đột xuất từ đoàn liên ngành, với lý do có đơn tố cáo về việc sử dụng hóa chất nhuộm vải không đảm bảo an toàn, gây ô nhiễm môi trường.”

Tôi biết ngay, đây chính là đòn trả đũa đầu tiên của ông Cường, và chắc chắn sẽ không phải là đòn cuối cùng.