Chương 21
Sáng thứ Năm, ba ngày trước kỳ họp cổ đông thường niên, bài viết của Khánh được công bố trên kênh truyền thông chính thức của Thiên Lãm, đồng thời gửi cho năm tòa báo kinh tế lớn.
Tiêu đề: “Khi xung đột lợi ích gia đình trở thành cơ hội cải tổ: Một năm nhìn lại từ Thiên Lãm.”
Bài viết không giấu gì — kể lại câu chuyện Waldmann, điều khoản 9, quyết định công khai. Nhưng phần lớn bài viết là về sau đó: chương trình Lắng nghe, quỹ hỗ trợ y tế, quy trình báo cáo ẩn danh, và một đoạn mới — quy chế “công bố chủ động mọi vấn đề liên quan đến lịch sử sở hữu gia đình, trước khi có yêu cầu từ cổ đông.”
Tôi đọc bài viết lúc bảy giờ sáng, tại nhà.
Điện thoại rung liên tục — không phải vì lo lắng, mà vì phản hồi.
Bà Reina Tan gửi tin nhắn đầu tiên: “Tôi nghĩ tôi biết vì sao bài này ra đúng lúc này. Khôn.”
Tôi không trả lời. Chỉ mỉm cười, đặt điện thoại xuống, đi làm.
—
Thứ Bảy, kỳ họp cổ đông thường niên diễn ra tại hội trường tầng 30 — lần đầu tiên kể từ khi tôi nhận chuyển giao, hội trường này đông đến mức phải kê thêm ghế.
Trần Quốc Hưng đến sớm, ngồi ở hàng ghế dành cho cổ đông cá nhân — ông ấy vẫn giữ một lượng nhỏ cổ phần từ thời còn là giám đốc, đủ để có quyền phát biểu.
Tôi ngồi ở vị trí chủ trì, nhìn xuống hội trường.
Phần đầu cuộc họp trôi qua bình thường — báo cáo tài chính, kế hoạch mở rộng Bangkok, biểu quyết các mục thường niên.
Đến phần “ý kiến và đề xuất bổ sung từ cổ đông”, Trần Quốc Hưng đứng lên.
“Tôi có một đề xuất,” ông nói, giọng vẫn tự tin như những năm còn là giám đốc. “Liên quan đến quy chế giám sát độc lập, đối với các quyết định có yếu tố lịch sử gia đình của Chủ tịch.”
Một vài tiếng xì xào trong hội trường — nhưng không phải kiểu xì xào của sự ngạc nhiên. Là kiểu xì xào của những người đã đọc bài viết hôm thứ Năm, và đang nhận ra mình vừa nghe một câu hỏi đã được trả lời trước.
“Cụ thể,” ông Hưng nói tiếp, hơi nhanh hơn, như cảm nhận được không khí, “sau khi công ty công khai về vụ Waldmann, tôi cho rằng cần một ủy ban độc lập, để đảm bảo các quyết định tương lai không bị ảnh hưởng bởi—”
“Anh Hưng,” tôi nói, không lớn tiếng, chỉ đủ để cắt ngang. “Cảm ơn đề xuất của anh.”
Ông ấy dừng lại.
“Anh có đọc bài viết công ty công bố hôm thứ Năm chưa?”
Một khoảng im lặng ngắn.
“Tôi… có đọc.”
“Vậy anh có thấy,” tôi nói, “mục 4 của bài viết — ‘Quy chế công bố chủ động và giám sát các quyết định liên quan đến lịch sử sở hữu gia đình’, đã được Hội đồng quản trị thông qua từ tháng trước, và sẽ chính thức trình tại kỳ họp này, mục 7 trong chương trình — đã bao gồm phần lớn nội dung anh vừa đề xuất?”
Tôi gật đầu với Đạt, đang ngồi cạnh máy chiếu.
Slide hiện lên — mục 7, đã có trong chương trình họp từ trước, gửi đến tất cả cổ đông một tuần trước, theo đúng quy định.
“Đề xuất của anh,” tôi nói, “đến sau đề xuất của Hội đồng quản trị một tuần, và trùng khoảng tám mươi phần trăm nội dung. Tôi đề nghị — để tránh trùng lặp trong chương trình họp — đề xuất của anh được ghi nhận như một ý kiến đóng góp cho mục 7, thay vì một đề xuất riêng.”
Trần Quốc Hưng đứng đó, miệng hơi mở, không nói được gì trong vài giây.
Cả hội trường nhìn ông.
Không phải nhìn với sự khinh thường — đó không phải điều tôi muốn.
Mà nhìn với sự… không hiểu. Như nhìn một người vừa giơ tay phát biểu về một vấn đề đã được giải quyết, mà không biết.
“Anh Hưng có muốn bổ sung ý kiến nào cho mục 7 không?” tôi hỏi, giọng thật sự là một câu hỏi, không phải mỉa mai.
Ông ấy nhìn tôi. Nhìn hội trường. Nhìn slide.
“Không,” ông nói, giọng nhỏ hẳn. “Không cần.”
Ông ngồi xuống.
—
Mục 7 được thông qua với tỷ lệ đồng thuận 94% — cao nhất trong các mục biểu quyết hôm đó.
Sau cuộc họp, khi hội trường đã vãn, tôi thấy Trần Quốc Hưng vẫn ngồi đó, một mình, nhìn xuống tập tài liệu trên đùi.
Tôi đi đến, ngồi xuống ghế bên cạnh — không phải ghế chủ trì, chỉ là một ghế cổ đông bình thường.
“Anh Hưng.”
Ông nhìn tôi, không có sự thù địch nào — chỉ có một sự mệt mỏi rất sâu.
“Cô biết trước,” ông nói. Không phải câu hỏi.
“Tôi biết trước hai tuần.”
“Vậy tại sao…” ông ngừng lại, tìm từ, “…tại sao cô không chặn tôi ngay từ đầu? Cô có thể yêu cầu phòng pháp lý từ chối đề xuất của Sương Mai, với đủ lý do hợp lệ.”
“Vì nếu tôi chặn,” tôi nói, “câu chuyện sẽ là ‘Chủ tịch dùng quyền lực để ngăn cổ đông phát biểu’. Đúng về luật, nhưng sai về cảm nhận.”
“Còn cách này?”
“Cách này,” tôi nói, “câu chuyện là — công ty đã tự sửa vấn đề, trước khi ai yêu cầu. Và anh, vô tình, trở thành minh chứng cho điều đó.”
Ông Hưng im lặng một lúc.
“Hai năm,” ông nói, “tôi ngồi ở vị trí ‘cố vấn không lương’, nghĩ rằng cô để tôi ở đó vì cô thương hại, hoặc vì cô không nghĩ tôi còn nguy hiểm.”
“Tôi không nghĩ anh nguy hiểm,” tôi nói thật. “Tôi nghĩ anh là người, nếu được cho thời gian và một chút tôn trọng còn lại, có thể chọn dùng nó để làm điều khác.”
“Tôi không chọn vậy.”
“Đúng. Anh không chọn.” Tôi nhìn ông. “Nhưng con trai anh — người đứng tên công ty tư vấn — tôi nghe nói, gần đây bắt đầu nhận một số dự án tư vấn quản trị doanh nghiệp nhỏ, cho các công ty gia đình đang gặp vấn đề chuyển giao thế hệ.”
Ông Hưng nhìn tôi, không hiểu tôi đang dẫn đến đâu.
“Đó là một lĩnh vực,” tôi nói, “đang rất cần người hiểu — từ cả hai phía — thế nào là một công ty gia đình xử lý sai một cuộc chuyển giao, và thế nào là xử lý đúng. Anh có hai năm vừa qua, ở cả hai vị trí đó.”
Tôi đứng dậy.
“Tôi không đề xuất gì cụ thể,” tôi nói. “Tôi chỉ nghĩ — anh có một câu chuyện, và một bài học, mà rất ít người có được theo cách anh có.”
Tôi rời đi, không chờ ông trả lời.
Ở cửa hội trường, Hạ Vy — vừa trở về từ Singapore tuần trước, hoàn thành học bổng — đứng đợi, tay cầm hai cốc nước.
“Chị,” cô nói, đưa một cốc, “em nghe nói… mọi việc ổn rồi?”
“Ổn,” tôi nói.
“Ông Hưng sẽ làm gì tiếp theo?”
Tôi nhìn lại hội trường, nơi Trần Quốc Hưng vẫn ngồi đó, giờ đang nhìn ra cửa sổ tầng 30 — góc nhìn ông ấy có lẽ chưa từng thật sự dừng lại để nhìn, trong suốt những năm còn là giám đốc.
“Tôi không biết,” tôi nói. “Và lần này, tôi nghĩ — đó không phải việc của tôi quyết định.”
Hạ Vy gật đầu, rồi cười nhẹ.
“Chị,” cô nói, “em có một tin, ngoài công việc.”
“Gì vậy?”
“Em vừa nhận lời mời — phỏng vấn cho vị trí Giám đốc Chiến lược, ở Bangkok. Chi nhánh mới.”
Tôi nhìn cô.
“Em ứng tuyển?”
“Sopheap giới thiệu em,” Hạ Vy nói. “Em chưa trả lời. Em muốn hỏi chị trước.”
Tôi mỉm cười, nhìn ra Hà Nội qua cửa kính hội trường — buổi chiều, ánh nắng nhạt, giống một buổi chiều rất xa, khi tôi còn ngồi ở tầng 12, nhìn ra cùng một thành phố, qua một ô cửa nhỏ hơn.
“Hạ Vy,” tôi nói, “em nhớ câu tôi nói với em, ngày em hỏi tôi về học bổng không?”
“Em nhớ.”
“Câu trả lời vẫn vậy,” tôi nói. “Và lần này, tôi không cần hỏi em sẽ hối hận vì điều gì hơn. Tôi nghĩ em đã biết câu trả lời, trước khi hỏi tôi.”
Hạ Vy cười, cúi đầu nhẹ — không phải kiểu cúi đầu rón rén của ngày đầu ở tầng 12.
Là kiểu cúi đầu của một người, đang chuẩn bị đặt viên gạch tiếp theo của chính mình.