Chương 17

Hai năm sau ngày nhận chuyển giao, Thiên Lãm mở thêm chi nhánh thứ tư — Bangkok, Thái Lan.

Lần này, tôi không bay sang dự lễ khai trương. Sopheap, từ Phnom Penh, được điều sang làm cố vấn vận hành cho đội ngũ mới — một quyết định cô tự đề xuất, và tôi phê duyệt không cần suy nghĩ thêm.

Tôi ở lại Hà Nội, vì một việc khác.

Buổi sáng đó, tôi có một cuộc họp không nằm trong lịch chính thức — với một nhóm sinh viên năm cuối, từ chương trình “Lắng nghe không cấp bậc” mở rộng, giờ đã bao gồm cả thực tập sinh và sinh viên thực tế.

Một trong số đó là một cô gái trẻ, tên Diệu, hai mươi hai tuổi, vừa hoàn thành ba tháng thực tập ở phòng phân tích — đúng vị trí tôi từng ngồi, dù phòng ban đã đổi tên, đổi địa điểm từ lâu.

“Chị Uyên,” Diệu nói, hơi run, “em đọc lại hồ sơ cũ của phòng phân tích, thấy có một tên… Lâm Tịnh Uyên. Báo cáo của người đó vẫn còn trong hệ thống, ba năm liền, không ai chỉnh sửa gì cả — số liệu chính xác đến từng đơn vị nhỏ.”

Tôi nhìn cô gái, không nói gì, chờ.

“Em không hỏi đó có phải chị không,” Diệu nói, “vì em nghĩ chị sẽ không trả lời trực tiếp. Em chỉ muốn nói — em đã học cách làm báo cáo, từ chính những bản cũ đó. Không ai dạy em phải làm vậy. Em tự nhận ra, đó là chuẩn tốt nhất em từng thấy.”

“Vậy đề xuất của em là gì?” tôi hỏi, theo đúng cấu trúc mọi buổi “Lắng nghe” — luôn kết thúc bằng một đề xuất.

“Em đề xuất,” Diệu nói, “những báo cáo cũ như vậy — không cần ghi tên tác giả, nhưng nên được đưa vào tài liệu đào tạo chính thức, cho nhân viên mới. Không phải vì ai viết ra. Mà vì chất lượng của nó.”

Tôi gật đầu.

“Đề xuất được ghi nhận,” tôi nói. “Và phê duyệt.”

Diệu có chút bất ngờ vì câu trả lời nhanh đến vậy, nhưng không hỏi thêm.

Sau khi nhóm sinh viên ra, Minh Hà — giờ đã là Phó Tổng phụ trách vận hành — bước vào, mang theo một tập tài liệu mỏng.

“Chị nghe hết rồi chứ?” Minh Hà hỏi, biết tôi để cửa mở suốt buổi.

“Nghe rồi.”

“Chị có định nói cho cô bé đó biết, ai là người viết những báo cáo đó không?”

Tôi nhìn ra cửa sổ.

“Không,” tôi nói. “Vì nếu cô bé biết, cô ấy sẽ nhìn những báo cáo đó khác đi — như một di sản của một người cụ thể, chứ không phải một chuẩn mực ai cũng có thể đạt được.”

“Chị sợ nó trở thành huyền thoại, thay vì một bài học?”

“Đúng vậy.”

Buổi chiều, tôi nhận một cuộc gọi từ cha — hiếm khi ông gọi vào giờ làm việc.

“Uyên, con có thời gian không? Năm phút.”

“Có. Cha nói đi.”

“Cha vừa nhận một lời mời,” cha nói, “từ trường đại học cũ của cha — họ muốn cha về nói chuyện với sinh viên năm cuối khoa Kinh tế, về ‘những bài học từ ba mươi năm điều hành doanh nghiệp’.”

“Cha nhận chứ?”

“Cha đang cân nhắc,” cha nói. “Vì cha nhận ra, nếu cha nói thật — toàn bộ câu chuyện, kể cả phần 1994 — đó sẽ là lần đầu tiên cha kể câu chuyện đó công khai, không phải trong một cuộc họp pháp lý, mà trước một trăm sinh viên trẻ.”

“Cha lo điều gì?”

“Cha lo,” ông nói, chậm, “câu chuyện đó sẽ nghe như… một lời tự bào chữa. ‘Tôi từng bị ép, nên mọi thứ tôi làm sau đó đều có lý do.'”

Tôi nghĩ một lúc.

“Cha,” tôi nói, “cha có nhớ câu cha nói với con, ngày con hỏi về 1994? ‘Con tự quyết định điều đó. Không phải cha.'”

“Cha nhớ.”

“Câu chuyện của cha,” tôi nói, “không cần là một lời bào chữa hay một lời tự hào. Nó chỉ cần là sự thật — kể cả phần cha đã chọn im lặng ba mươi năm, và phần cha đã quyết định không im lặng nữa. Sinh viên không cần một tấm gương hoàn hảo. Họ cần biết, người không hoàn hảo vẫn có thể, một ngày, làm điều đúng — dù muộn.”

Cha im lặng một lúc.

“Con nói như một người đã chuẩn bị bài phát biểu đó từ lâu,” ông nói, có chút gì như một nụ cười trong giọng.

“Con không chuẩn bị,” tôi nói. “Con chỉ đang nói điều con đã nghĩ, từ ngày con đọc xong tập hồ sơ trong két sắt của cha.”

“Cha sẽ nhận lời,” cha nói, sau một nhịp. “Và Uyên—”

“Dạ?”

“Con có muốn đến nghe không? Không phải vì cha cần con ở đó. Mà vì… cha nghĩ, đó cũng là câu chuyện của con — phần sau của nó.”

Tôi nhìn ra Hà Nội, ánh nắng chiều bắt đầu nghiêng.

“Con sẽ đến,” tôi nói. “Nhưng con sẽ ngồi ở hàng cuối. Câu chuyện đó là của cha. Con chỉ là người đến nghe, như mọi sinh viên khác.”

“Được,” cha nói. “Hàng cuối.”

Cuộc gọi kết thúc.

Tôi mở ngăn kéo, nhìn tấm dán tên cũ — vẫn ở đó, sau hai năm, mép giờ đã sờn thêm một chút.

Có những câu chuyện cần được kể nhiều lần, ở nhiều nơi, bởi nhiều người — không phải để lặp lại, mà để mỗi lần kể, một phần khác của sự thật được chạm tới.

Câu chuyện của cha tôi, ba mươi năm trước, bắt đầu bằng một sự im lặng.

Câu chuyện của tôi, ba năm trước, bắt đầu bằng một góc bàn không ai để ý.

Và câu chuyện tiếp theo — của Diệu, của Hạ Vy, của những người tôi chưa từng gặp — sẽ bắt đầu từ đâu, tôi không biết.

Nhưng tôi biết, nó sẽ bắt đầu từ một viên gạch nào đó, đã được đặt đúng chỗ, từ rất lâu trước khi họ nhận ra.