Chương 8 (Hoàn)

Ba tháng sau, phiên tòa xét xử chính thức toàn bộ vụ án diễn ra, gộp chung cả cáo buộc đối với Tống Minh Khải và Tống Bá Đình, do tính chất liên quan mật thiết giữa hai vụ việc.

Phòng xử án lớn nhất của tòa án thành phố chật kín người, hàng chục hãng truyền thông trong và ngoài nước cử phóng viên đến đưa tin trực tiếp. Vụ án được xem là một trong những vụ án kinh tế và hình sự phức tạp nhất trong nhiều năm trở lại đây, không chỉ vì quy mô tài sản thiệt hại, mà còn vì mức độ tinh vi trong cách thức thực hiện tội phạm kéo dài suốt nhiều năm.

Tôi ngồi ở hàng ghế nhân chứng, bên cạnh là Trần Uyên, chị Hà, và bà Ngọc, người thư ký năm xưa đã can đảm cung cấp bằng chứng quan trọng, giờ đây không còn cần giấu tên nữa sau khi vụ án đã đi đến hồi kết.

Luật sư Trịnh Hoài Nam, dù đã cố gắng đến cùng, cũng không thể tìm ra lỗ hổng nào trong chuỗi bằng chứng vững chắc mà chúng tôi đã xây dựng suốt nhiều tháng qua.

Sau ba ngày xét xử với đầy đủ lời khai của các nhân chứng, phân tích của các chuyên gia tài chính độc lập, và phần thẩm vấn gay gắt từ cả hai phía, chủ tọa phiên tòa tuyên bố nghị án.

Một tuần sau, phiên tòa tuyên án diễn ra.

Tôi ngồi lặng, tay nắm chặt tay Trần Uyên, khi chủ tọa bắt đầu đọc bản án.

“Bị cáo Tống Minh Khải, phạm tội tham ô tài sản với số tiền đặc biệt lớn, tội thao túng thị trường chứng khoán, tội cố ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản doanh nghiệp, tuyên phạt mười hai năm tù giam, đồng thời phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã tẩu tán, ước tính gần ba trăm tỷ đồng.”

Tống Minh Khải đứng trước vành móng ngựa, gương mặt tái nhợt, không còn chút vẻ tự tin nào của người thanh niên nhiệt huyết tôi từng tuyển vào công ty tám năm trước.

Trước khi bị dẫn giải rời khỏi phòng xử, hắn quay lại nhìn tôi một lần, ánh mắt phức tạp, vừa hối hận vừa cay đắng.

“Chị Tịch,” hắn nói, giọng khàn đặc. “Em xin lỗi.”

Tôi nhìn hắn, không nói gì, chỉ khẽ gật đầu. Không phải tha thứ hoàn toàn, nhưng cũng không còn là sự hận thù thuần túy. Chỉ là một sự chấp nhận rằng, mọi chuyện đã đến hồi kết theo đúng lẽ công bằng.

Chủ tọa tiếp tục đọc bản án đối với Tống Bá Đình.

“Bị cáo Tống Bá Đình, phạm tội chỉ đạo tham ô tài sản, tội cưỡng đoạt tài sản, tội bắt giữ người trái pháp luật, tội cản trở hoạt động tư pháp, tuyên phạt mười tám năm tù giam, tịch thu toàn bộ tài sản có nguồn gốc từ hành vi phạm tội, cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý doanh nghiệp trong vòng hai mươi năm sau khi mãn hạn tù.”

Tống Bá Đình đứng thẳng, không cúi đầu, gương mặt vẫn giữ được vẻ điềm tĩnh kỳ lạ dù đã nhận bản án nặng nề. Ông ta liếc nhìn về phía Đỗ Thanh Phong đang ngồi hàng ghế sau tôi, ánh mắt phức tạp, không hẳn là oán trách, mà có gì đó giống như một sự thừa nhận muộn màng.

Phiên tòa kết thúc, tôi bước ra khỏi phòng xử cùng những người đã đồng hành suốt hành trình dài vừa qua.

Bên ngoài, ánh nắng chiều rực rỡ chiếu xuống bậc thềm tòa án. Các phóng viên vây quanh, đặt hàng loạt câu hỏi.

“Chị Lâm Tịch, cảm xúc của chị lúc này thế nào?”

Tôi dừng lại, nhìn quanh những gương mặt đã cùng tôi đi qua chặng đường này: Trần Uyên, người đã sống ẩn danh ba năm để bảo vệ sự thật, chị Hà, người đã dũng cảm sửa sai dù muộn màng, bà Ngọc, người phụ nữ bình thường đã dám lên tiếng vì tương lai con gái mình, và Đỗ Thanh Phong, người đã chọn đứng về phía công lý dù phải đánh đổi cả gia đình.

“Tôi không cảm thấy chiến thắng,” tôi nói, giọng chậm rãi. “Tôi chỉ cảm thấy nhẹ nhõm, vì cuối cùng sự thật cũng được công nhận. Nhưng tôi nghĩ, bài học lớn nhất từ vụ án này không phải là về một cá nhân xấu xa nào đó, mà là về việc chúng ta cần xây dựng những hệ thống đủ minh bạch, để không một cá nhân nào, dù có quyền lực đến đâu, có thể lợi dụng lòng tin của người khác để trục lợi.”

“Đó là điều tôi sẽ dành phần đời còn lại để theo đuổi.”

Tôi rời khỏi tòa án, nắng chiều đổ dài trên con đường phía trước, mang theo một cảm giác vừa nhẹ nhõm vừa mới mẻ, như thể một chương dài đầy giông bão của cuộc đời mình vừa khép lại, để mở ra một chương hoàn toàn khác.

Một tháng sau phiên tòa, khi mọi thủ tục pháp lý đã hoàn tất, khi Thanh Thảo Dược đã ổn định trở lại với ban lãnh đạo mới minh bạch hơn, tôi quyết định trở lại vùng núi cao nơi tôi từng dành sáu tháng nghiên cứu thực địa năm nào.

Lần này, tôi không đi một mình.

Trần Uyên xin nghỉ việc dạy học ở miền núi phía Bắc, chính thức quay lại làm trưởng phòng nghiên cứu của Thanh Thảo Dược, cùng tôi lên đường thu thập mẫu vật cho dự án mới, một dòng sản phẩm dược liệu dành riêng cho các gia đình có thu nhập thấp, bán với giá gần bằng giá vốn, bù đắp bằng lợi nhuận từ dòng sản phẩm cao cấp.

Đỗ Thanh Phong cũng đi cùng, không phải với tư cách nhà đầu tư, mà đơn giản chỉ là muốn cùng tôi trải nghiệm nơi mọi chuyện bắt đầu thay đổi.

Chúng tôi dựng trại bên bờ suối, nơi ba năm trước tôi từng nhận cuộc gọi đầu tiên từ Trần Uyên sau khi cô ấy “sống lại”.

Buổi tối, ngồi quanh đống lửa trại, Trần Uyên kể cho tôi nghe về cuộc sống ba năm ẩn danh của cô ấy, những học sinh vùng cao cô ấy từng dạy, những điều cô ấy học được về sự kiên nhẫn và hy vọng trong hoàn cảnh khó khăn nhất.

“Em nghĩ, nếu không trải qua ba năm đó, em sẽ không hiểu rõ tại sao dòng sản phẩm giá rẻ này lại quan trọng đến vậy,” cô ấy nói, mắt ánh lên nhìn ngọn lửa. “Em đã thấy tận mắt, có những gia đình phải chọn giữa mua thuốc cho con hay mua gạo ăn trong tháng.”

Tôi gật đầu, lòng dâng lên một cảm giác ấm áp lẫn quyết tâm mới.

“Đó chính xác là lý do chúng ta làm việc này,” tôi nói.

Đỗ Thanh Phong ngồi cạnh tôi, im lặng lắng nghe, thỉnh thoảng thêm củi vào đống lửa.

Khuya hôm đó, khi Trần Uyên đã vào lều nghỉ, tôi và Đỗ Thanh Phong vẫn ngồi lại bên đống lửa gần tàn, bầu trời đầy sao trải rộng phía trên, không một ánh đèn thành phố nào che khuất.

“Chị còn nhớ, tôi từng nói tôi sẽ chờ không?” Anh hỏi, giọng nhẹ nhàng.

“Nhớ,” tôi nói, nhìn lên bầu trời sao.

“Bây giờ mọi chuyện đã tạm ổn rồi,” anh nói. “Tôi không muốn hỏi chị điều gì lớn lao, chỉ muốn hỏi, chị có sẵn sàng cho tôi một cơ hội, để bắt đầu điều gì đó chậm rãi, không vội vàng, không áp lực?”

Tôi quay sang nhìn anh, ánh lửa hắt lên gương mặt anh những vệt sáng ấm áp.

Tôi nghĩ về tất cả những gì đã xảy ra, về Tống Minh Khải, người tôi từng tin tưởng như em trai, về việc lòng tin có thể bị phản bội dễ dàng thế nào. Nhưng tôi cũng nghĩ về Đỗ Thanh Phong, người đã chọn đứng về phía công lý dù phải đánh đổi cả gia đình máu mủ, người chưa từng đòi hỏi gì ở tôi ngoài sự chân thành.

“Tôi không hứa trước điều gì,” tôi nói thật lòng. “Sau tất cả những gì đã xảy ra, tôi cần thời gian để học lại cách tin tưởng một người, theo đúng nghĩa của nó, không phải vì tính toán hay phòng bị.”

“Nhưng tôi sẵn sàng thử,” tôi nói thêm, nhìn thẳng vào mắt anh. “Chậm rãi, như anh nói.”

Anh mỉm cười, nụ cười chân thật nhất tôi từng thấy ở anh kể từ ngày quen biết.

“Chậm rãi,” anh gật đầu. “Tôi có thể chờ được.”

Chúng tôi không nắm tay nhau, không có cái ôm lãng mạn nào dưới bầu trời sao như trong những câu chuyện tình yêu thường thấy. Chỉ đơn giản là ngồi cạnh nhau, im lặng, để khoảng cách giữa hai người dần thu hẹp lại một cách tự nhiên, không cần vội vã.

Sáng hôm sau, khi mặt trời vừa ló dạng sau đỉnh núi, tôi thức dậy sớm, ra khỏi lều, hít một hơi thật sâu không khí trong lành của núi rừng.

Nơi đây, ba năm trước, tôi từng một mình lên kế hoạch cho cuộc chiến giành lại công ty. Giờ đây, tôi trở lại với những người tôi thực sự tin tưởng, để bắt đầu một chương mới, không phải để trốn tránh, mà để xây dựng.

Trở về từ chuyến đi thực địa, tôi bắt tay ngay vào việc triển khai dự án dòng sản phẩm dược liệu giá rẻ, đặt tên là “Thảo Tâm”, với ý nghĩa dược liệu xuất phát từ tấm lòng.

Chị Hà, sau ba tháng làm việc ở vị trí đào tạo nội bộ về đạo đức tài chính, đã thể hiện sự tận tâm đáng ngạc nhiên. Chị thường xuyên chia sẻ câu chuyện của chính mình trước các nhân viên mới, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lên tiếng sớm khi phát hiện sai phạm, dù có phải đối mặt với áp lực hay đe dọa.

Một buổi chiều, chị Hà đến tìm tôi, tay cầm một tập hồ sơ.

“Chị Tịch, em có một đề xuất,” chị nói, giọng có phần rụt rè nhưng ánh mắt đầy quyết tâm. “Em muốn xây dựng một quy trình kiểm toán nội bộ chặt chẽ hơn, không chỉ dựa vào đơn vị kiểm toán bên ngoài, mà có thêm một lớp giám sát chéo giữa các phòng ban, để tránh tình trạng một cá nhân có thể thao túng toàn bộ hệ thống như những gì đã xảy ra.”

Tôi đọc qua đề xuất của chị, ấn tượng với sự chi tiết và tính khả thi.

“Đây là một đề xuất tốt,” tôi nói. “Chị có muốn trực tiếp phụ trách triển khai việc này không? Với tư cách trưởng ban kiểm soát nội bộ mới.”

Chị Hà sững lại, mắt mở to. “Chị tin tưởng giao vị trí đó cho em sao? Sau tất cả những gì em đã làm?”

“Chính vì những gì chị đã trải qua, chị mới là người hiểu rõ nhất những lỗ hổng cần được vá lại,” tôi nói. “Sai lầm của chị trong quá khứ, nếu được chuyển hóa đúng cách, có thể trở thành bài học quý giá để bảo vệ công ty trong tương lai. Đó là cơ hội thứ hai chị xứng đáng có được, sau khi đã chứng minh sự chân thành sửa sai của mình.”

Chị Hà cúi đầu, giọng nghẹn lại. “Em sẽ không phụ lòng tin của chị.”

Vài tuần sau, khi hệ thống kiểm soát nội bộ mới bắt đầu được triển khai, tôi nhận được tin từ luật sư Vũ về diễn biến mới trong vụ án. Con trai của Tống Minh Khải, mới mười tuổi, đang gặp khó khăn về tài chính lẫn tinh thần sau khi cha bị kết án, mẹ cậu bé đã ly hôn với Tống Minh Khải từ trước đó và không có khả năng chu cấp đầy đủ.

Tôi suy nghĩ khá lâu về việc này. Cảm xúc thất vọng và giận dữ với Tống Minh Khải vẫn còn đó, nhưng đứa trẻ không có lỗi gì trong chuyện này.

Tôi quyết định, thông qua một quỹ từ thiện ẩn danh mà công ty đang xây dựng, hỗ trợ một phần học phí và chi phí sinh hoạt cho con trai Tống Minh Khải, không công khai danh tính người hỗ trợ, để tránh gây thêm áp lực dư luận cho đứa trẻ.

“Đây có phải là tha thứ không?” Tiểu Lương hỏi tôi khi biết về quyết định này.

“Không hẳn,” tôi trả lời sau một lúc suy nghĩ. “Tôi vẫn không thể tha thứ hoàn toàn cho những gì Tống Minh Khải đã làm. Nhưng tôi tin rằng, oán hận không nên đổ lên đầu một đứa trẻ vô tội. Đây chỉ đơn giản là làm điều đúng đắn, tách bạch giữa người gây ra lỗi lầm và người không liên quan.”

Về phần Trần Uyên, sau khi ổn định lại công việc, cô ấy quyết định dùng một phần tiền bồi thường từ vụ kiện để thành lập một quỹ học bổng nhỏ, dành cho học sinh vùng cao nơi cô ấy từng dạy học trong ba năm ẩn danh, đặc biệt ưu tiên các em có hoàn cảnh khó khăn muốn theo đuổi ngành dược hoặc y tế.

“Em muốn những năm tháng đó không chỉ là một khoảng thời gian trốn chạy,” cô ấy nói với tôi. “Em muốn nó có ý nghĩa gì đó.”

Tôi nhìn Trần Uyên, cảm nhận được sự trưởng thành rõ rệt trong cô ấy so với người phụ nữ trẻ nhút nhát tôi từng biết tám năm trước.

“Chị tự hào về em,” tôi nói, ôm chầm lấy cô ấy.

Công ty dần ổn định trở lại, không chỉ về mặt tài chính mà còn về văn hóa nội bộ. Nhân viên bắt đầu cảm thấy an tâm hơn khi lên tiếng về những vấn đề bất thường, vì họ biết công ty có một hệ thống bảo vệ người tố cáo rõ ràng, minh bạch, không còn phải sợ hãi như chị Hà đã từng trải qua.

Tôi nhận ra, chiến thắng thực sự không chỉ nằm ở việc đưa những kẻ chủ mưu ra ánh sáng công lý, mà còn nằm ở việc xây dựng lại một hệ thống đủ vững chắc, để những bi kịch tương tự không có cơ hội lặp lại.

Một năm sau ngày tôi xóa Weibo trong buổi sáng bị đồn “phá sản”, Thanh Thảo Dược tổ chức lễ ra mắt chính thức dòng sản phẩm “Thảo Tâm”, cùng với việc công bố thành lập Quỹ Bảo Tồn Dược Liệu Việt, một tổ chức phi lợi nhuận độc lập với công ty, do chính tôi và Trần Uyên đồng sáng lập, với mục tiêu bảo tồn nguồn gen dược liệu quý hiếm của núi rừng Việt Nam, đồng thời hỗ trợ đào tạo miễn phí cho các cộng đồng dân tộc thiểu số về kỹ thuật trồng và thu hái dược liệu bền vững.

Buổi lễ ra mắt diễn ra ngay tại khu vực rừng núi nơi tôi từng dành sáu tháng nghiên cứu thực địa, thay vì trong một khách sạn sang trọng ở thành phố như thông lệ. Tôi muốn mọi người, đặc biệt là giới truyền thông, nhìn thấy tận mắt nơi khởi nguồn thực sự của mọi giá trị công ty theo đuổi.

Trần Uyên đứng cạnh tôi trên bục phát biểu tạm dựng giữa thung lũng, gió núi thổi nhẹ mái tóc ngắn của cô ấy.

“Ba năm trước, tôi từng nghĩ mình sẽ phải sống cả đời với một danh tính giả, không bao giờ được nói ra sự thật,” cô ấy nói trước đám đông gồm nhân viên công ty, đại diện cộng đồng dân tộc thiểu số địa phương, và một số phóng viên được mời riêng. “Hôm nay, đứng đây, tôi muốn nói rằng, sự thật, dù có bị chôn giấu bao lâu, cuối cùng vẫn sẽ tìm được đường trở về ánh sáng, nếu chúng ta không ngừng tin tưởng vào nó.”

Tiếng vỗ tay vang lên khắp thung lũng.

Chị Hà cũng có mặt, đứng cùng đội ngũ kiểm soát nội bộ mới của công ty, gương mặt chị rạng rỡ hơn nhiều so với lần đầu tôi gặp lại chị sau vụ việc, khi chị còn run rẩy không dám nhìn thẳng vào mắt tôi.

Bà Ngọc, người thư ký năm xưa, cũng nhận lời mời tham dự, giờ đây bà đã nghỉ hưu, dành thời gian giúp đỡ con gái hoàn thành chương trình học ngành dược, thường xuyên nhắc đến câu chuyện của Thanh Thảo Dược như một ví dụ về lòng dũng cảm trong các buổi nói chuyện với sinh viên.

Đỗ Thanh Phong đứng ở hàng ghế đầu, không phải với tư cách nhà đầu tư hay cố vấn chiến lược, mà đơn giản là với tư cách một người bạn đồng hành, người đã ở bên tôi suốt hành trình một năm qua, chậm rãi, kiên nhẫn, không một lần thúc ép.

Chúng tôi vẫn đang trong giai đoạn tìm hiểu nhau, những buổi hẹn đơn giản sau giờ làm việc, những cuộc trò chuyện dài về sách vở, về dược liệu, về những ước mơ chưa thành hình. Không vội vàng, không hứa hẹn xa vời, chỉ là hai người đang học cách tin tưởng lẫn nhau theo nhịp độ của riêng mình.

Sau buổi lễ, khi ánh nắng chiều bắt đầu nhuộm vàng những đỉnh núi xa, tôi đứng một mình bên bờ suối, nơi tôi từng nhận cuộc gọi định mệnh từ Trần Uyên hai năm về trước.

Đỗ Thanh Phong đến bên tôi, đưa cho tôi một tách trà nóng pha từ chính loại dược liệu mới chúng tôi vừa nghiên cứu thành công.

“Chị đang nghĩ gì vậy?” Anh hỏi, đứng cạnh tôi nhìn ra dòng suối.

“Tôi đang nghĩ,” tôi nói chậm rãi, “về việc một năm trước, tôi từng nghĩ mình đã mất hết mọi thứ trong buổi sáng hôm đó. Công ty, danh dự, niềm tin vào con người. Nhưng hóa ra, chính trong khoảnh khắc tưởng chừng mất mát nhất, tôi lại tìm lại được nhiều thứ quý giá hơn tôi từng có trước đó.”

“Trần Uyên trở về, chị Hà có cơ hội sửa sai, bà Ngọc dám lên tiếng vì tương lai con gái mình, và…” tôi ngừng lại, nhìn sang anh.

“Và tôi,” anh nói, mỉm cười.

“Và anh,” tôi gật đầu, mỉm cười theo.

Anh nhìn tôi một lúc, rồi hỏi, giọng nhẹ nhàng nhưng chân thành. “Vậy giờ, sau một năm chậm rãi tìm hiểu, chị đã sẵn sàng trả lời câu hỏi tôi từng hỏi ở khu rừng này chưa? Không phải câu hỏi về việc cho tôi một cơ hội nữa, mà là câu hỏi tiếp theo, về việc chúng ta sẽ đi xa đến đâu cùng nhau.”

Tôi nhìn dòng suối chảy qua kẽ đá, nhìn những đỉnh núi xa nơi tôi từng một mình đối mặt với cả một âm mưu lớn, nhìn người đàn ông đang đứng cạnh mình, người đã chọn đứng về phía công lý dù phải đánh đổi cả gia đình máu mủ.

Tôi mỉm cười, không trả lời ngay bằng lời nói, chỉ khẽ nắm lấy tay anh, một cử chỉ đơn giản nhưng đủ để nói lên tất cả những gì cần nói vào lúc này.

Có những câu hỏi, không cần phải trả lời ngay lập tức bằng lời. Có những câu trả lời, cần được sống cùng năm tháng để chứng minh, chậm rãi, chắc chắn, như cách một cây dược liệu quý cần thời gian để bén rễ sâu vào lòng đất, trước khi có thể vươn mình đơm hoa giữa núi rừng bao la.

Phía xa, mặt trời dần khuất sau đỉnh núi, để lại một bầu trời rực rỡ sắc cam, báo hiệu một ngày mới sắp bắt đầu, ở phía bên kia của bóng tối.