Chương 1
Ba năm trước, anh ký tên vào tờ giấy từ chối ca phẫu thuật của mẹ tôi trong chưa đầy mười lăm giây.
Tôi đứng ngoài cửa phòng hồi sức, nghe tiếng bước chân anh đi qua hành lang mà lòng trống không. Người y tá nói với tôi rằng bác sĩ Trình Diệu Khải đánh giá ca này “rủi ro quá cao, không đảm bảo hiệu quả điều trị”. Anh không ra gặp tôi. Không giải thích. Không một câu xin lỗi.
Mẹ tôi mất hai ngày sau đó.
Tôi gấp tờ giấy từ chối lại, nhét vào túi áo, rời khỏi bệnh viện ấy và không quay đầu nhìn lại.
***
Ba năm là một khoảng thời gian đủ dài để người ta thay đổi rất nhiều thứ.
Tôi, Tô Ý Ninh, lúc đó là thực tập sinh năm cuối, run tay khi ngồi viết đơn khiếu nại mà chẳng ai thèm đọc. Còn bây giờ, tôi là trưởng khoa phẫu thuật thần kinh của Bệnh viện Minh Châu, cơ sở tư nhân mà tên tuổi đã vượt qua không ít bệnh viện công lớn ở thành phố này.
Tôi không trở thành người giỏi vì muốn trả thù.
Tôi trở thành người giỏi vì tôi không muốn bất kỳ ai khác đứng ngoài hành lang đó như tôi.
Đó là điều tôi vẫn tự nhắc mình, mỗi lần tay cầm dao mổ, mỗi lần nhìn vào mắt thân nhân bệnh nhân đang chờ đợi ở phía sau cánh cửa kính.
***
Sáng nay, điều dưỡng trưởng Lâm Tiểu Hà gõ cửa phòng tôi với vẻ mặt hơi khác thường.
– Bác sĩ Tô, ca cấp cứu chuyển từ Bệnh viện Trung ương sang. Máu tụ dưới màng cứng, áp lực nội sọ tăng nhanh. Bên kia không có ai dám mổ vì vị trí khối máu tụ… rất đặc biệt.
Tôi đặt ly cà phê xuống.
– Bệnh nhân tên gì?
Tiểu Hà nhìn xuống hồ sơ, đọc chậm rãi.
– Trình Diệu Khải, bốn mươi mốt tuổi.
Phòng tôi lặng đi hoàn toàn trong vài giây.
Tôi ngồi yên đủ lâu để tim mình đập qua nhịp hỗn loạn đầu tiên.
Rồi tôi đứng dậy, mặc áo blouse, bước ra ngoài.
Tiểu Hà chạy theo sau, giọng dè dặt.
– Bác sĩ Tô… bác sĩ có biết người này không?
– Tôi biết.
Tôi không nói thêm gì. Cô ấy cũng không hỏi thêm.
***
Hồ sơ bệnh nhân nằm trên bàn tôi, dày hơn tôi tưởng.
Trình Diệu Khải, chuyên khoa ngoại thần kinh, từng là phó trưởng khoa Bệnh viện Trung ương. Tai nạn giao thông lúc năm giờ sáng. Xe tải vượt đèn đỏ, đầu đập xuống mặt đường. Khối máu tụ nằm chính xác ở vùng thái dương trái, sát thùy trán, cách động mạch não giữa chưa đến hai milimet.
Tôi lật qua từng trang phim chụp, từng chỉ số áp lực nội sọ.
Đây là ca mà bên Trung ương không ai dám mổ. Không phải vì họ tệ. Mà vì vị trí đó… chỉ cần lệch một phần tư milimet là bệnh nhân mất trên bàn mổ, hoặc sống mà không còn là chính mình nữa.
Tôi hiểu điều đó hơn bất kỳ ai.
Vì đây chính xác là dạng ca mà tôi đã luyện trong suốt ba năm qua, với tần suất gần như ám ảnh.
Tiểu Hà đứng ở cửa, khẽ hỏi.
– Bác sĩ quyết định thế nào?
Tôi nhìn vào tờ phim lần cuối.
Tôi nghĩ đến mẹ tôi. Đến tờ giấy từ chối được ký trong mười lăm giây. Đến hành lang lạnh ngắt và tiếng bước chân đi qua mà không dừng lại.
Rồi tôi nghĩ đến lý do tôi chọn nghề này.
Không phải vì anh ta. Mà vì những người đứng ngoài cánh cửa kia, run rẩy chờ đợi, tin rằng bên trong có người đang cố hết sức vì người thân của họ.
Tôi gập hồ sơ lại.
– Chuẩn bị phòng mổ. Mười lăm phút nữa.
***
Khi tôi bước vào phòng cấp cứu, anh đang còn tỉnh, nhưng lơ mơ.
Mắt anh nhìn lên trần nhà, không tiêu điểm. Rồi ánh nhìn trôi về phía tôi, dừng lại.
Tôi không biết anh có nhận ra tôi không.
Có lẽ không.
Ba năm đủ để một người thay đổi. Tôi không còn là cô sinh viên nội trú gầy gò đứng khóc ngoài hành lang nữa.
Tôi đến gần, kiểm tra đồng tử, đo phản xạ. Làm đúng những gì một bác sĩ phải làm.
Rồi giọng anh cất lên, khàn và yếu.
– Tô… Tô Ý Ninh?
Tôi dừng tay một nhịp.
Anh nhận ra tôi.
– Nằm yên.
– Cô là… bác sĩ ở đây?
– Tôi là bác sĩ phẫu thuật duy nhất có thể mổ ca của anh. Nằm yên.
Anh im lặng. Đôi mắt anh không rời tôi, trong đó có gì đó tôi không muốn đọc tên.
– Tôi… xin lỗi. Về mẹ cô.
Tôi tháo găng tay, không nhìn anh.
– Anh đừng nói chuyện. Áp lực nội sọ của anh đang tăng từng phút.
– Ý Ninh…
– Trình bác sĩ. Trên bàn mổ của tôi, anh là bệnh nhân. Không hơn.
Tôi quay người bước ra.
***
Ca mổ kéo dài bốn tiếng mười hai phút.
Không có gì ngoài âm thanh của máy móc, tiếng hút dịch, và giọng tôi đọc chỉ số đều đặn trong màng lọc vô trùng.
Tôi không nghĩ đến mẹ. Tôi không nghĩ đến anh ta.
Tôi chỉ nghĩ đến hai milimet.
Khối máu tụ được lấy ra toàn bộ. Mạch não giữ nguyên. Áp lực nội sọ hạ trong vòng chín phút sau khi đóng.
Khi tôi bước ra khỏi phòng mổ, trời đã sáng.
Tiểu Hà đưa tôi tách trà nóng, không nói gì.
Tôi ngồi xuống ghế ở hành lang, nhìn ra ô cửa sổ phía đông.
Ánh sáng đầu tiên của buổi sáng loang dần trên mái nhà đối diện, vàng và dịu.
Tôi cứu anh.
Không phải vì tôi tha thứ. Không phải vì tôi quên.
Mà vì mẹ tôi từng nói, hồi tôi còn bé, rằng người thầy thuốc chỉ có một lựa chọn đứng trước sinh tử, và lựa chọn đó không bao giờ là về bản thân mình.
Tôi đã giữ điều đó. Dù anh không giữ.
Đó là sự khác biệt duy nhất giữa anh và tôi.
Điện thoại tôi rung.
Một số lạ.
Tôi nhìn màn hình.
Số không lưu. Mã vùng Hà Nội.
Tôi nghe máy.
– Chị Ý Ninh? Em là Minh, em trai anh Khải.
Tôi không nói gì, chờ.
– Em gọi để cảm ơn chị. Và để nói một điều. Anh Khải, hồi đó, anh ấy không phải người quyết định từ chối mổ cho mẹ chị đâu.
Tôi siết chặt điện thoại.
– Người ký phiếu từ chối là chị dâu em. Anh Khải không biết. Anh ấy đi công tác, anh ấy không biết gì cả.
Buổi sáng vẫn vàng và dịu ngoài ô cửa.
Tiểu Hà vẫn đứng yên, tách trà vẫn còn nóng trên tay tôi.
Ba năm tôi mang một tên người trong lòng như mang một viên đá.
Nặng. Lạnh. Không lay chuyển.
Tôi đặt điện thoại xuống, nhìn ra mái nhà đối diện, ánh sáng đã loang hết rồi, bình thản và đều.
Rồi tôi nghĩ đến người phụ nữ ký tên trên tờ giấy đó, người tôi chưa từng tính đến một lần nào trong ba năm.
Và tôi chợt nhận ra, chị ta đang chờ ngoài kia, cách tôi chưa đầy hai mươi mét, trong căn phòng gia đình bệnh nhân cuối hành lang.
