Chương 1
Kết thúc của câu chuyện này, tôi ngồi đối diện với Thẩm Dịch Thành trong căn phòng kính im lặng hoàn toàn, tờ giấy sa thải đặt giữa hai người, và ông ấy nhìn tôi với ánh mắt mà tôi không thể đọc được.
Nhưng để hiểu tại sao chúng tôi lại ngồi đó…
Phải kể từ đầu.
2
Tôi là Lâm Nhược Yên, nhân viên phân tích dữ liệu tầng 11, ba năm chưa được thăng chức, lương đứng yên như tượng.
Còn tài khoản ẩn danh @YenBao_NhaBeo trên Twitter thì có 340.000 follower.
Tôi bắt đầu viết vì chán. Ban đầu chỉ là những mẩu vặt vãnh, nhân viên văn phòng than thở kiểu “hôm nay sếp họp xong quên ký duyệt ngân sách, cả team nhịn cơm trưa.” Nhưng sau đó tôi bắt đầu để ý kỹ hơn. Ghi chép cẩn thận hơn.
Và người ta bắt đầu đọc.
Thẩm Dịch Thành, CEO Tập đoàn Vĩnh Thịnh, 34 tuổi, khuôn mặt lên báo nhiều hơn diện mạo của cả bộ phận marketing cộng lại. Ông ta được mô tả là “lạnh lùng nhưng quyết đoán”, “cứng rắn nhưng công bằng.”
Tôi gõ gì?
“Công bằng cái gì. Hôm qua phòng kế toán tăng ca đến mười một giờ đêm vì một bảng số liệu ông ta đọc sai. Không ai được xin lỗi. Chỉ được nhận thêm một hộp bánh trung thu thừa từ sự kiện đối tác.”
Post đó đạt 80.000 lượt thích trong một đêm.
Sáng thứ Hai tuần này, thư nội bộ gửi tới hộp mail của tôi lúc 8:47.
“Nhân sự Lâm Nhược Yên được điều chuyển lên vị trí Trợ lý Tổng Giám đốc, hiệu lực ngay lập tức. Có mặt tại tầng 18 lúc 9:00.”
Tôi đọc lại ba lần.
Rồi nhìn sang màn hình điện thoại, nơi tôi vừa soạn xong bài đăng thứ 47 về Thẩm Dịch Thành, chưa kịp bấm đăng.
Bài viết có tiêu đề: *”CEO công ty tôi và nghệ thuật khen nhân viên theo cách khiến người ta muốn nghỉ việc ngay tại chỗ.
Tôi bấm lưu nháp.
Rồi đứng dậy, vuốt phẳng áo, và đi lên tầng 18 với bộ mặt bình thản nhất mà tôi có thể trưng ra.
Thang máy mất đúng bốn mươi giây. Bốn mươi giây tôi dùng để nhẩm lại toàn bộ 46 bài đã đăng, kiểm tra xem có chi tiết nào lộ danh tính không.
Kết luận: không có.
@YenBao_NhaBeo không dùng tên thật, không dùng ảnh thật, không một lần đề cập tên công ty hay tên người cụ thể. Tôi không ngu đến mức tự bắn vào chân mình.
Cửa thang máy mở ra, tôi bước vào tầng 18.
Khác hẳn tầng 11.
Ở đây không có tiếng bàn phím lách cách, không có mùi mì gói lúc ba giờ chiều, không có cái bảng trắng nguệch ngoạc đầy công thức dữ liệu. Chỉ có thảm dày, ánh sáng dịu, và một người phụ nữ trung niên ngồi thẳng lưng trước cửa phòng Tổng Giám đốc.
– Lâm Nhược Yên?
– Vâng.
– Thẩm Tổng đang chờ.
Cô ấy nói câu đó theo cách khiến tôi hiểu ngay: không gõ cửa, không chờ thêm, bước vào ngay bây giờ.
Tôi bước vào.
Thẩm Dịch Thành ngồi sau bàn làm việc, mắt không rời màn hình laptop.
Tôi đứng đó khoảng năm giây trước khi ông ấy ngẩng đầu lên.
Trông ông ta… khác với ảnh trên báo. Ít bóng bẩy hơn. Thực hơn. Có một vết hằn nhỏ trên sống mũi như thể đeo kính lâu năm, và đôi mắt mà tôi tưởng sẽ lạnh thì lại chỉ đơn giản là… mệt.
– Ngồi đi.
Tôi ngồi.
– Cô làm phân tích dữ liệu ba năm, không xin chuyển bộ phận lần nào.
Không phải câu hỏi. Ông ấy đọc hồ sơ của tôi.
– Đúng.
– Vì sao?
Tôi im lặng một nhịp, đủ ngắn để không lộ ra rằng tôi đang cân nhắc rất kỹ từng chữ.
– Vì tôi chưa thấy vị trí nào đáng để chuyển.
Ông ấy nhìn tôi. Cái nhìn dài hơn mức cần thiết cho một cuộc phỏng vấn nhân sự thông thường.
– Trả lời thẳng. Tôi thích vậy.
Tôi không biết đó là lời khen hay cảnh báo.
Có lẽ là cả hai.
Ông ấy đưa cho tôi một tờ giấy.
Không phải hợp đồng. Không phải bản mô tả công việc.
Là một bản in. Bài đăng số 31 của @YenBao_NhaBeo, tiêu đề: “Khi sếp bạn giải thích KPI theo cách khiến bạn nghi ngờ bản thân có biết đọc không.”
Tim tôi dừng đúng một nhịp.
Rồi tôi nhìn lên.
Thẩm Dịch Thành đang quan sát tôi, chính xác như cách tôi quan sát dữ liệu bất thường trên dashboard, tìm điểm gãy.
– Cô đọc cái này chưa?
Giọng ông ấy bình thản. Không buộc tội, không đe dọa. Bình thản đến mức còn đáng sợ hơn.
Tôi nhìn thẳng vào mắt ông ấy.
– Đọc rồi. Sắc bén đấy.
Một giây.
Hai giây.
Khóe môi ông ấy nhích lên, rất nhỏ, gần như không có.
– Tôi biết.
Tôi không hiểu câu đó có nghĩa gì cho đến khi ông ấy lật tờ giấy lại.
Mặt sau là một bảng phân tích, in ra từ file Excel. Dữ liệu truy vết thời gian đăng bài, thiết bị, vùng IP… và một cột cuối cùng khoanh tròn đỏ, ghi vỏn vẹn: “Xác suất: tầng 11, bộ phận phân tích.”
Chưa ra tên tôi. Nhưng gần lắm rồi.
Tôi để tờ giấy xuống bàn, rất nhẹ.
– Ông điều tôi lên đây để sa thải tôi?
– Không.
– Để tôi tự thú?
– Cũng không.
Ông ấy đứng dậy, bước ra khỏi bàn, đứng cạnh cửa sổ nhìn xuống thành phố.
– Tôi điều cô lên vì 46 bài viết đó cho tôi thấy một điều mà ba năm báo cáo nội bộ không ai dám nói thẳng. Rằng cái cách tôi vận hành công ty này đang tạo ra một tầng lớp nhân viên sợ sai hơn muốn đúng.
Tôi im lặng.
Lần này không phải vì đang cân nhắc từng chữ.
Mà vì tôi không ngờ đến câu đó.
– Tôi cần một trợ lý biết nhìn thấy những thứ tôi không nhìn thấy. Và biết nói ra, dù tôi không thích nghe.
Ông ấy quay lại nhìn tôi.
– Cô có muốn làm việc đó không? Theo đúng nghĩa của nó.
Tôi nhìn ông ấy.
Mười hai giây.
Tôi biết mình đang đếm vì đó là thói quen khi não tôi xử lý một biến số ngoài dự kiến.
– Nếu tôi nhận, tôi vẫn giữ tài khoản đó?
Thẩm Dịch Thành không chớp mắt.
– Tôi chưa bao giờ yêu cầu cô xóa nó.
Câu trả lời đó không phải đồng ý. Nhưng cũng không phải từ chối.
Đó là một người biết chính xác mình đang cho đi thứ gì, và muốn xem tôi có nhận ra không.
Tôi nhận ra.
Tôi đứng dậy, nhặt tờ giấy lên, gấp làm đôi, đặt vào túi áo.
– Được. Nhưng có một điều kiện.
Ông ấy im lặng, chờ.
– Nếu tôi nói thẳng một thứ ông không thích nghe, ông không được nhìn tôi bằng cái cách ông vừa nhìn tôi lúc nãy.
Góc miệng ông ấy nhích lên lần nữa, lần này rõ hơn một chút.
– Cái cách nào?
– Cách của người đã biết trước câu trả lời, nhưng vẫn muốn xem tôi có dám nói không.
Ông ấy không trả lời ngay.
Và khi cửa thang máy mở ra để tôi bước vào, tôi chợt nhận ra mình chưa hỏi mức lương, chưa hỏi chức danh, chưa hỏi bất cứ thứ gì quan trọng… nhưng điều duy nhất tôi thực sự muốn biết lại là: bài viết số 47 tôi đang viết dở trong điện thoại, liệu ông ấy đã đọc chưa.
